“تهيه و تنظيم:کارمند رتبه11فروغ جباري
مشاور و مددکار اجتماعي شهرستان رضوانشهر
بحران رواني شديد معمولا نتيجه يک عامل منفرد نيست مجموعه اي از فشارهاي رواني،مشکلات خانوادگي و ارتباطي ،فقدان ،مشکلات اقتصادي،بيماري،درد مزمن،انزواي اجتماعي و عوامل روان شناختي مي توانند در طول زمان آسيب پذيري فرد را افزايش دهند.بنابراين يکي از مهمترين اهداف پيشگيري از هرگونه اتفاقات ناگوار و خود آسيب رسان ،شناخت تغييرات قابل مشاهده پيش از رسيدن فرد به مرحله بحراني است. “گاهي مشکل اين نيست که علامت وجود ندارد،مشکل اين است که علامت وجود دارد اما ما آن را به زبان اشتباه ترجمه مي کنيم.مثلا خانواده مي گويند : جديدا خيلي لجباز شده ! اما متخصص مي پرسد:”چه اتفاقي افتاده که رفتارش نسبت به گذشته اين قدر تغيير کرده؟
همين تغيير نگاه ،يکي از پايه هاي مداخله زودهنگام است.
1.تغيير ناگهاني در رفتار و خلق
يکي از مهمترين هشدارها،تغييري است که براي اطرافيان غيرمعمول و متفاوت از شخصيت هميشگي فرد باشد.
براي مثال:انزواي ناگهاني-کاهش شديد ارتباط با خانواده و دوستان-تحريک پذيري يا پرخاشگري غيرمعمول-اظطراب و بي قراري شديد-نوسانات شديد خلق-از دست دادن علاقه به فعاليت هاي قبلي-افت ناگهاني عملکرد شغلي يا تحصيلي و….
2.تغيير در خواب و اشتها
گاهي فرد درباره بحران رواني خود مستقيما صحبت نمي کند اما بدن و رفتار روزمره اش تغيير مي کند.
تغييرات قابل توجه در خواب-اشتها-انرژي-فعاليت روزانه و…
3.نااميدي و نبود انگيزه يکي از مهمترين علائم
گاهي فرد جملاتي مي گويد که در ظاهر “شکايت” به نظر مي رسند “ديگه هيچ چيز درست نميشه”ديگه فايده نداره”آينده اي ندارم”هيچ راهي براي حل اين مشکل نيست و…
4.جملاتي درباره مرگ و نبودن
يکي از مهمترين هشدارها زماني است که فرد مستقيما يا غير مستقيم درباره مرگ نبودن يا بي ارزش بودن زندگي صحبت ميکند.گفت و گو مناسب مي تواند به کاهش تنش و احساس تنهايي کمک کند.
مانند:کاش اصلا نبودم”کاش مي شد همه چيز تمام شود”بعد از رفتن من همه راحت ميشن”
5.کناره گيري اجتماعي
يکي از نشانه هاي مهم قطع ارتباط با افرادي است که فرد قبلا با آنها ارتباط داشته است.ممکن است:
“کمتر تلفن جواب دهد-دعوت ها را رد کند-ارتباطش را با دوستان قطع کند”علاقه اش به فعاليت هاي اجتماعي را از دست بدهد.
6.افزايش مصرف سيگار الکل يا مواد
افزايش قابل توجه مصرف مواد در فردي که همزمان با بحران عاطفي يا رواني مواجه شده است بايد جدي گرفته شود.
7.رفتارهاي پرخطر و تکانشي
رفتارهايي که نسبت به گذشته بسيار غيرمعمول هستند نيز اهميت دارند .
8.خداحافظي غيرمعمول و سامان دادن امور شخصي
گاهي فرد شروع مي کند به خداحافظي با اطرافيان-بخشيدن وسايل ارزشمند-مرتب کردن امور شخصي به شکل غيرمعمول-صحبت کردن درباره اينکه بعد از نبودن او چه اتفاقي خواهد افتاد.
9.يک اشتباه بسيار رايج اطرافيان:
يکي از خطرناک ترين واکنش ها اين است که اطرافيان بگويند”ولش کن،فقط عصبانيه” براي جلب توجه اين حرف هارو ميزنه”اين آدم هميشه همين طوريه”باهاش حرف ميزنم خوب ميشه و…
مداخله زودهنگام چه شکلي دارد؟
مداخله زودهنگام به معناي”حل کردن مشکل فرد نيست” گاهي اولين مداخله موثر فقط اين است که يک نفر متوجه تغييرات شده و کنار فرد مي ماند.
1.مشاهده بدون قضاوت:بدون نصيحت و کوچک کردن مشکل فرد.
2.گفت و گوي مستقيم و همدلانه:خيلي تحت فشار به نظر مياي،دوست داري درباره ش حرف بزني؟
هدف اين نيست که تمام مشکلا ت فرد را در يک گفت و گو حل کنيم:هدف اين است که او را از تنهايي بحران به سمت ارتباط،ايمني و کمک تخصصي ببريم.
3.تشويق به دريافت کمک تخصصي توسط روانشناس:به خصوص زماني که علائم شديد،مداوم يا همراه با خطر هستند.
4.پيگيري:کمک فقط به يک گفت و گو ختم نمي شود پيگيري بعدي اهميت زيادي دارد.
5.در صورت مشاهده علائم فوق در خود و يا ديگران حتما در اسرع وقت از يک روانشناس کمک بگيريد.
