تهيه و تنظيم:
سرگرد زينب شکوريان – کارشناس روانشناسي مرکز مشاوره آرامش – معاونت  فرهنگي و اجتماعي پليس گيلان

« در دنيايي که زندگي مي‌کنيم، اغلب هوش را به عنوان توانايي فرد براي درک مفاهيم و سرعت يادگيري آنها تعريف مي‌کنيم.

هوش يکي از مفاهيم جالب و جذاب در زندگي ما انسان هاست و چون قابل ديدن و لمس نيست. در ابتدا بهتر است تعريفي کلي از هوش هيجاني ارائه کنيم که عبارت است از: توانايي شناسايي و مديريت احساسات خود و احساسات ديگران در واقع به توانايي مديريت احساسات و به کار بردن آنها در کارهايي مانند تفکر و حل مسئله اشاره دارد. از اين رو براي شناخت مؤلفه‌هاي هوش هيجاني به موارد زير توجه کنيد:

۱- خودآگاهي: توانايي شناخت خود و آگاهي از خصوصيات، نقاط ضعف و قوت، خواسته‌ها و ترس‌ها است. يکي از اجزاي مهم خودآگاهي (شناخت احساسات) است.
۲- خودتنظيمي: يعني ما بدانيم کدام احساس را در کجا به کار ببريم تا نتيجه بهتري داشته باشد.
۳- انگيزه: هر فرد براي کاري که انجام مي‌دهد قاعدتا انگيزه‌اي متصور است، گرفتن پاداش و کسب درآمد مي‌تواند يکي از معمولي‌ترين بهانه‌ها و يا انگيزه‌هاي حرکت باشد.
۴- همدلي: در حالي که سه مؤلفه قبلي حول احساسات فردي شخص شکل گرفته است، اين مؤلفه به احساسات ديگران مي‌پردازد. در واقع همدلي کردن شناخت احساسات ديگران و در ادامه پاسخ مناسب به مخاطب است.
۵- مهارت‎هاي اجتماعي: تلفيق احساسات فردي و همدلي با ديگران است که شامل شناسايي زمينه‌هاي مشترک با ديگران، مديريت احساسات فردي و احساسات مخاطب در محيط اجتماعي است که در انتهاي هر تعامل، نتيجه براي فرد و مخاطب قانع‌کننده باشد.
انسان‌هاي با هوش هيجاني بالا چگونه هستند؟
تا به حال به اين فکر کرده‌ايد که چرا برخي افراد از ديگران موفق‌ترند؟ نحوه رفتار و تعامل برخي افراد به خصوص چه ويژگي خاصي دارد که آنها را در قياس با هم سن و سال‌هاي خود به کسب موفقيت‌هاي بيشتري سوق مي‌دهد؟ در اغلب موارد، اين هوش هيجاني آنهاست که باعث به وجود آمدن چنين تفاوت‌هايي مي‌شود. به بيان ديگر، نقش توانايي آنها در تشخيص و مديريت احساسات خود و ديگران تعيين‌کننده است.
ويژگي‌هاي افراد با هوش هيجاني بالا:
* برقراري تعادل ميان زندگي شخصي و شغلي
* توانمند سازي شريک خود
* تمرکز
*خلاقيت
*گوش کردن
*پويايي و بهره‌گيري از قابليت دگرگون‌پذيري به نحوي مثبت
*گمال‌گرا نبودن
*پشت سر گذاشتن اشتباهات
*هدايت عصبانيت در مسيري سازنده

روش‌هاي افزايش هوش هيجاني
۱- به سرعت در مورد احساسات خود قضاوت نکنيد يا آن را تغيير ندهيد.
۲- ببينيد مي‌توانيد بين احساسات کنوني خود و مواقع ديگري که چنين احساسي را تجربه کرده‌ايد، ارتباط برقرار کنيد.
۳- به بدن خود گوش کنيد.
۴- از خود بپرسيد: امروز چه احساسي دارم؟
۵- افکار و احساسات خود را بنويسيد.
۶- هيجان‌هاي خود را بشناسيد.
۷- رفتارها و اعمال غير کلامي را درک کنيد.
و بالاخره آموزش مهارت‌هاي اجتماعي از راه‌هاي افزايش هوش هيجاني است. اين آموزش شامل برنامه کنترل خشم و عصبانيت، همدلي، پي بردن به تفاوت‌ها و شباهت‌هاي مردم، حل مسايل و مشکلات، برقراري ارتباط مؤثر، ارزيابي خطرات، تصميم‌گيري، تقويت روحيه افراد گروه، ابتکار و مديريت تغيير…»