تهيه و تنظيم: سارا رزاقي
کارشناسي ارشد روانشناسي عمومي، معاونت فرهنگي و اجتماعي پليس گيلان
«دوران نوجواني يکي از مهمترين و سرنوشتسازترين مراحل زندگي فرد به شمار ميرود. افزايش هورمونها و تغييرات بيولوژيکي در هنگام بلوغ بر رفتار و افکار نوجوان تأثير دارد و او را با چالشهايي مواجه خواهد کرد. رو به رو شدن با مسائل جديد از جمله مواجهه با جنس مخالف، ارتباط با همسالان، انتخاب شغل و … موجب اضطراب و پريشاني فکري در نوجوان ميشود و تعارضاتي را براي او و خانواده ايجاد ميکند. بخش عمدهاي از هويت فرد در کودکي و نوجواني شکل ميگيرد.
افراد براي آنکه به هويت سالمي دست يابند و بحران نوجواني را با آسيب کمتري پشت سر بگذارند، نيازمندند تا حمايت، اعتماد، احترام و احساس شايستگي را از خانواده خود دريافت کرده باشند. نوجواني که حس حمايت و اعتماد به نفس را از خانواده خود دريافت کرده باشد، براي پر کردن خلاء عاطفي خود به دوستان ناباب، جنس مخالف و اعتياد به مواد مخدر پناه نميبرد.
دوران نوجواني نقطه اوج رشد فکري و رسيدن به مرحله تفکر انتزاعي است. تفکر انتزاعي به افزايش درک، دقت در امور، توانايي تجزيه و تحليل و تصميمگيري منطقي در نوجوان کمک ميکند. رشد فکري در نوجوانان موجب ميشود که از وابستگي دوران کودکي به سمت استقلالگرايي بزرگسالي حرکت کنند و بتوانند براي زندگي و آينده خود تصميم بگيرند. خلق و خوي نوجوانان اغلب در حال نوسان است؛ در بعضي مواقع بسيار شاد و گاهي با کوچکترين اتفاق احساس ناراحتي ميکنند. اين بيثباتي خلقي براي نوجوان و اطرافيان او بسيار آزاردهنده است و موجب بروز تعارض ميان او و والدين ميشود. يک نوجوان ممکن است هر روز نظر خود را راجع به شغل و انتخاب رشته تحصيلي تغيير دهد. اين بي ثباتي در نوجوانان امري طبيعي است و موجب ميشود او به هويت واقعي خود دست يابد. در واقع کسب هويت باعث ميشود نوجوان از بحران نوجواني عبور کنند.
دستيابي به يک تعريف منسجم از خود و کسب هويت مهمترين دستاورد نوجوان به شمار ميرود. نوجوانان بايد ارزشهاي فردي، خانوادگي و اجتماعي خود را پيدا کنند و به آنها متعهد شوند. در سالهاي نوجواني فرد براي اولين بار با سوال «من کيستم؟» و «اهداف و ارزشهاي من در زندگي چيست؟» رو به رو ميشود. هرچه توانايي نوجوان براي تشکيل صفات منسجم از خود بيشتر باشد هويت او به خوبي شکل خواهد گرفت اما اگر نتواند پاسخ مناسبي به اين سوال بدهد، نميتواند از اين مرحله عبور کند و دچار «بحران هويت» خواهد شد. اختلال در شکلگيري هويت، موجب بروز آسيبهاي فردي و اجتماعي همچون افسردگي، اضطراب، رفتارهاي ضداجتماعي در او ميشود.
روشهاي تربيتي والدين در شکلگيري شخصيت و هويت نوجوان تأثيرگذار است. نوجوان براي کسب هويت سالم بايد کودکي خود را به خوبي طي کند تا در دوران نوجواني با آسيب کمتري مواجه شود. يک نوجوان زماني احساس اعتماد به نفس و شايستگي خواهد کرد که در دوران کودکي اين احساس را از خانواده خود دريافت کرده باشد. عدم ارتباط عاطفي و کلامي در خانواده نوجوان را مستعد برقراري روابط ناسالم در خارج از محيط خانواده ميکند. چنين ارتباط هايي موجب آسيب فردي و اجتماعي و شکلگيري هويت ناسالم در نوجوان خواهد شد.
بنابراين توصيه ميشود؛ والدين نسبت به احساسات و عواطف نوجوان خود بيتفاوت نباشند و در صورت بروز مشکل از طريق همدلي، گفت و گوي دوستانه و بيطرف در کنار فرزند خود باشند و هرگز نظرات خود را بر آنها تحميل نکنند و براي افزايش اعتماد به نفس رفتارهاي درست و تجارب موفقيت آميز او را مورد تحسين قرار دهند.»
https://khategilan.ir/?p=61854
